Witamina D jest zarówno składnikiem odżywczym jak i hormonem. Jest tak dlatego, że może być ona jednocześnie pozyskiwana z dostarczanego pożywienia, jak i wytwarzana w ludzkim organizmie poprzez pewne przemiany cholesterolu, które zachodzą dzięki odpowiedniej ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Podczas wielu reakcji jakie zachodzą w ludzkim organizmie powstaje aktywna forma witaminy D3, mianowicie 1,25-hydrokscholekalcyferol (kalcytriol), który to ma działanie hormonalne.

Co to oznacza?

Jak wiadomo hormony w naszych organizmie pełnią wiele bardzo ważnych funkcji, bez nich lub przy ich nieprawidłowej produkowanej ilości jesteśmy narażeni na występowanie wielu poważnych chorób. Nie inaczej jest i w tym przypadku. A na niedobory witaminy D jest narażone coraz więcej osób, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.

Dlaczego tak się dzieje?

Ilość witaminy D dostarczana wraz z pokarmem nie jest wystarczająca. Powodem jest zbyt przetworzona żywność, niewłaściwa dieta, ale także procesy produkcyjne, czy nawet to, że większość spożywanych ryb jest hodowlana, a to może znacząco wpływać na ilość tejże witaminy w ich tkankach.

Szacuje się, że 90% witaminy D, syntezowana jest w skórze poprzez ekspozycję na promienie słonecznego UVB.

Synteza zależy od wielu czynników:pobrane

– od szerokości geograficznej w jakiej żyjemy,
– ilości melaniny w skórze,

– czasu ekspozycji na promieniowanie,
– powierzchni ciała wystawione na ekspozycję słoneczną,
– od stosowania kremów z filtrami.

Dlatego też od października do marca ze względu na znikomą ilość słońca, niewłaściwy kąt padania promieni słonecznych oraz na znaczne zakrycie powierzchni ciała jesteśmy narażeni na wystąpienie niedoborów witaminy D.

Skutki niedoboru witaminy D

Deficyt witaminy D3 prowadzi do wystąpienia wielu dolegliwości, z których często nie zdajemy sobie sprawy, ale również przyczynia się do wystąpienia poważnych chorób zagrażających życiu.

Niedobór zwiększa ryzyko zachorowania na:

– krzywicę
– osteoporozę

– depresja
– otyłość
– częste przeziębienia
– bóle mięśni i stawów
– choroby autoimmunologiczne
– niedoczynność tarczycy
– nowotwory (piersi, prostaty, jelita grubego)
– insulinooporność, cukrzycę typu I
– obniżoną odporność
– choroby sercowo-naczyniowe
– stany zapalne jelit
– zespół metaboliczny

Aby ustalić, czy mamy niedobór.

Należy wykonać badanie stężenia 25(OH)D w surowicy krwi.

tabela wit d

 

 

Zalecenia suplementacją wit. D dla populacji zdrowej

Noworodki i niemowlęta (0-6mc)

400 IU/dobę

Noworodki i niemowlęta (6-12mc)

400-600 IU/dobę

Dzieci i młodzież (1-18lat)

600-1000 IU/dobę

Dorośli

800-2000 IU/dobę

Kobiety ciężarna i karmiące

1500-2000 IU/dobę

Podane dawki zależne są od masy ciała i powinny być stosowane od września do kwietnia lub przez cały rok, jeśli w pozostałych miesiącach nie jest zapewniona odpowiednia ekspozycja na promieniowanie słonecznie UVB.

Zalecenia suplementacją wit. D dla grup ryzyka deficytu wit. D

Noworodki urodzone przedwcześnie

400-800 IU/dobę

Otyłe dzieci i otyła młodzież

1200-2000 IU/dobę

Otyli dorośli i otyli seniorzy

1600-4000 IU/dobę

Pracownicy nocnych zmian oraz ciemnoskóre osoby dorosłe

1000-2000 IU/dobę

Podane dawki zależne są od masy ciała i powinny być stosowane od września do kwietnia lub przez cały rok, jeśli w pozostałych miesiącach nie jest zapewniona odpowiednia ekspozycja na promieniowanie słonecznie UVB.

 Podsumowanie

Wiele badań dowodzi, że niedobór witaminy D jest powszechny i według niektórych doniesień może dotyczyć ok. 80% populacji. Warto, więc wykonać badanie krwi, które oszacuje czy cierpimy na deficyt, wówczas będziemy mogli zastosować odpowiednią suplementacją, dzięki której uchronimy się przed chorobami lub znacząco zmniejszymy ryzyko ich wystąpienia. Osobiście nie jestem zwolennikiem suplementów diety, jednak w przypadku witaminy D każdy powinien rozważyć jej przyjmowanie, bo zwyczajnie nasz organizm nie jest wstanie w miesiącach od października do kwietnia wytworzyć samodzielnie odpowiedniej ilości witaminy D3, a my w przeważającej ilości przypadków nie jesteśmy wstanie zapewnić odpowiedniej podaży w diecie, przez co narażamy się na zwiększenia ryzyka zachorowania na różne choroby. 

 

Piśmiennictwo:

  1. J. Charzewska, D. Chlebna-Sokół, A. Chybicka i wsp. „Polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoborów witaminy D”; Problemy medycyny rodzinnej, grudzień 2009, vol. XI, nr 4
  2. A. Kuryłowicz, T. Bednarczuk, J. Nauman „Wpływ niedoboru witaminy D na rozwój nowotworów i chorób autoimmunologicznych.”; Polish Journal of Endocrinology Tom/Volume 58; Numer/Number 2/2007
  3. Nancy J. Peckenpaugh „Podstawy żywienia i dietoterapia”, Elsevier 2010; (93-95)
  4. P. Płudkowski, E. Karczmarkiewicz, D. Chleba-Sokół i wsp. „Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz  w grupach ryzyka deficytów- wytyczne dla Europy Środkowej 2013r.”; Standardy Medyczne nr 5, tom 10, 2013
  5. http://diabetologia.mp.pl/wytyczne/
  6. http://dobrametoda.com/ARTYKULY/D_noweinfo.htm

 

Infografika znaleziona w Internecie.